कुष्मांड / कोहळा / पेठा या फळाची आयुर्वेदिक महत्व Kushmand / kohla / petha ya phalachi ayurvedic aushadhi mahiti

 

कुष्मांड / कोहळा / पेठा या फळाची आयुर्वेदिक महत्व

Kushmand / kohla / petha ya phalachi ayurvedic aushadhi mahiti

नाव :

• मराठी नाव : कुष्मांड / कोहळा / पांढरा भोपळा/ पेठा

• हिंदी नाव : पेठा , कददू ( सफेद कददू), कुष्मांड

• इंग्रजी नाव : Ash Gourd, Winter Melon, White Pumpkin.

• संस्कृत नाव : कुष्मांड ( kushmanda).

• शास्त्रीय नाव : Benincasa hispida.

• परिचय :

कुष्मांड म्हणजे कोहळा ही एक वेलवर्गीय वनस्पती आहे. भारतात सर्वत्र आढळते. सर्वत्र तिची लागवड केली जाते. आयुर्वेदात या वनस्पतीला अत्यंत महत्वाचे स्थान असून तिचा औषधी उपयोग आहे. मोठ्या प्रमाणात आहारात वापर केला जातो.

• वनस्पती रचना : ( Plant Structure)

• मूळ : ( Roots)

कुष्मांड वनस्पतीची मुळे तंतुमय असतात. जमिनीत खोलवर पसरतात. व वनस्पतीला आधार देतात.

• खोड :

लांब खोड असून मऊ असते. वेलीसारखे पसरत जाणारे असून खोडावर सूक्ष्म केस असतात. खोड आधार घेऊन वाढते.

• पाने :

पाने रुंद, मोठी गोलाकार असतात. त्यावर थोडे केसाळपणा असतो. हिरव्या रंगाची असून त्यावर स्पष्ट शीरा दिसतात.

• फुले :

पिवळ्या रंगाची असतात. नर व मादी फुले वेगवेगळी असतात. आकर्षक असल्याने मधमाश्यांना आकर्षित करतात. मधमाशांमुळे परागीभवन होते व फलधारणा होते.

• फळ :

मोठे गोल किंवा लांबट असते. वरून पांढरा रंग असतो.

कच्चे असताना हिरवे व पिकल्यावर पांढरे दिसते. आतमध्ये पांढरा गर असून त्यांपासून पेठा नावाची मिठाई बनवतात.

बिया: फळाच्या आत पांढरट रंगाच्या बिया असतात.

• गुणधर्म :

हे फळ शीतल थंड प्रवृत्तीचे असून पचनास हलके पौष्टिक व ताजेतवाने करणारे व शरीरातील उष्णता कमी करणारे आहे.

• कुष्मांड / कोहळा / पेठा या फळाची आयुर्वेदिक महत्व व उपयोग :

• शरीरातील वात व पित्त दोष कमी करण्याचे काम हे फळ करते.

• मेंदूची मेधा धारणा म्हणजेच स्मरणशक्ती वाढवते. तसेच बुद्धी तेज करण्यासाठी उपयुक्त कुष्मांड उर्फ कोहळा खाणे फायद्याचे आहे.

• विस्मरण शक्ती कमी करते, तसेच मानसिक तणाव, झटके येणे, मीर्गी येणे या समस्या कमी करण्याचे कार्य कुष्मांड उर्फ कोहळा करतो.

• मानसिक ताण कमी करुन चांगली झोप देत असल्याने शरीर तंदुरुस्त राहते.

• सारखी तहान लागणे, घशाला कोरड पडणे या समस्या कमी करतो.

• अनुलोमक असल्याने संडासला साफ न होणे.कब्ज समस्या, गॅसेस होणे यासारख्या समस्या दूर करतो. पोट साफ होण्यासाठी मदत करतो. पचनक्रिया सुधारतो. व अजीर्ण कमी करतो.

• पित्त शामक असल्याने शरीरातील गर्मी दूर करतो.

• पोटात किडे , झाले असतील. तर त्यांना मारून मलाद्वारे बाहेर काढण्यासाठी मदत करतो.

• हृदयास ताकद देण्यासाठी मदत करतो.

• फुप्फुसे बळकट करण्यासाठी मदत करतो.

• रक्तपित्त समस्या असेल. नाकातून रक्त येणे यावर उपाय कुष्मांड उर्फ कोहळा खाणे लाभकारी असते. रक्त संग्राहक आहे.

• लघवीस साफ होत नसेल, मुतखडा होत असेल. तर कुष्मांड उर्फ कोहळा खात राहिल्यास मुतखडा तुकडे होऊन बाहेर जातो. व लघवी साफ होऊ लागते.

• शुक्रधातू वाढवण्यासाठी मदत करतो.

• शरीरातील उष्णता कमी करुन पित्त स्थिर ठेवतो. भूक वाढवतो.

• पोटातील किडे काढण्यासाठी बियांचे चूर्ण ३ ते ५ ग्रॅम घेणे फायद्याचे आहे.

• बुद्धी शांत करतो. आणि कामोत्तेजना वाढवतो.

• कॅलरीज कमी असतात. त्यामुळे वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करतो.

• वापर कसा करावा ?

• रोज सकाळी याचा कुटून स्वरस काढून त्याचा ज्युस रोज १० ते ३० मिली घेणे फायद्याचे आहे.

• पेठा नावाची मिठाई बनवून खाल्ली जाते.

• भाजी करून तसेच सूप करुन खाल्ले जाते.

• आयुर्वेदिक औषधात मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो.

• लागवड : पाणी निचरा होणारी उष्ण व दमट हवामानात चांगली वाढ होते. विशेषत पावसाळी ऋतूत लागवड करतात.

• कुष्मांड / कोहळा / पेठा, Ash Gourd, Winter Melon, White Pumpkin aaplyala औषधासाठी किंवा त्याचे प्रोडक्ट आपल्या जवळपास उपलब्ध नसेल तर खालील वेबसाईटवर जाऊन पाहू शकता आणि खरेदी करू शकता.

👉 https://amzn.to/3QyclOI

• टीप :

 कुष्मांड उर्फ कोहळा खाणे आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. ते एक अन्न आहे. ते एक पौष्टिक अन्न आहे. आयुर्वेदात आहारात, आरोग्यात उपयोगी कुष्मांड उर्फ कोहळा आहे. त्याचे साइड इफेक्ट नाहीत. पण योग्य प्रमाणात घेणे फायद्याचे आहे.कुष्मांड / कोहळा / पेठा या फळाची आयुर्वेदिक महत्व

Kushmand / kohla / petha ya phalachi ayurvedic aushadhi mahiti

Ash Gourd, Winter Melon, White Pumpkin important in medicine

 Kushmand / Kohla / Petha (Ash Gourd) – Ayurvedic Importance

Names :

• Marathi Name : Kushmand / Kohla / Pandhara Bhopla / Petha.

• Hindi Name : Petha, Kaddu (Safed Kaddu), Kushmand.

• English Name : Ash Gourd, Winter Melon, White Pumpkin.

• Sanskrit Name : Kushmanda.

• Scientific Name : Benincasa hispida.

Introduction :

Kushmand, also known as Kohla (Ash Gourd), is a creeper-type plant. It is found all over India and is widely cultivated. In Ayurveda, this plant holds great importance due to its medicinal properties. It is also extensively used as a food item in daily diet.

Plant Structure (Botanical Description) :

• Roots :

The roots of the Kushmand plant are fibrous. They spread deep into the soil and provide support to the plant.

• Stem :

The stem is long and soft. It spreads like a vine and has fine hairs on it. The stem grows with support.

• Leaves :

Leaves are large, broad, and round in shape. They are slightly hairy, green in color, and have clearly visible veins.

• Flowers :

Flowers are yellow in color. Male and female flowers are separate. They attract bees, which help in pollination and fruit formation.

• Fruit :

The fruit is large, round or elongated. It is white in color externally.

When raw, it appears green and turns white when ripe. Inside, it contains white pulp, from which the sweet “Petha” is prepared.

• Seeds :

The fruit contains whitish seeds inside.

Properties :

This fruit has a cooling (cold) nature. It is light to digest, nutritious, refreshing, and helps reduce body heat.

Ayurvedic Importance and Uses of Kushmand / Kohla / Petha :

• Helps reduce Vata and Pitta doshas in the body.

• Enhances memory power (intellect) and sharpens the brain.

• Useful in reducing forgetfulness, mental stress, seizures, and epilepsy.

• Reduces mental stress and promotes good sleep, keeping the body healthy.

• Helps relieve excessive thirst and dryness in the throat.

• Acts as a mild laxative (Anulomak), relieving constipation and gas, improving digestion, and reducing indigestion.

• Being Pitta-pacifying, it reduces body heat.

• Helps eliminate intestinal worms through stool.

• Strengthens the heart.

• Helps strengthen the lungs.

• Useful in Raktapitta (bleeding disorders like nosebleeds); acts as a blood coagulant.

• Beneficial in urinary problems such as difficulty in urination and kidney stones; helps break and expel stones.

• Helps increase Shukra Dhatu (reproductive tissue).

• Maintains body temperature balance and improves appetite.

• Powder of seeds (3 to 5 grams) helps remove intestinal worms.

• Calms the mind and enhances vitality (libido).

• Low in calories, hence helpful in weight management.

How to Use :

• Take fresh juice (10 to 30 ml) every morning for best results.

• Used to prepare the sweet dish “Petha”.

• Consumed as vegetable or soup.

• Widely used in Ayurvedic medicines.

Cultivation :

It grows well in well-drained soil and warm, humid climate. It is mainly cultivated during the rainy season.

If Kushmand / Kohla / Petha (Ash Gourd / Winter Melon / White Pumpkin) or its medicinal products are not available near you, you can visit the website below to explore and purchase them.

👉 https://amzn.to/3QyclOI

Note :

Kushmand (Ash Gourd) is highly beneficial for health and is a nutritious food. It has great importance in Ayurveda for diet and wellness. It has no side effects when consumed in proper quantity.

Kushmand / Kohla / Petha (Ash Gourd) – Ayurvedic Importance