ओवा वनस्पती
Ova Plant Information and Medical Use
ओवा वनस्पतीचे औषधी गुणधर्म
• वैज्ञानिक नाम : Trachyspermum copticum
• ओवा का लैटिन नाम : Carum roxburghianum
• कुल : Umbelliferae (शतपुष्प कुल)
ओवा वनस्पतीचे औषधी गुणधर्म
Ova Plant Information and Medical Use
ओवा के अन्य नाम :
उग्रगंधिका, दीपिका, कारवी, यवानी, मयूरका, खराश्व, अजमोदा
• रस : कटु, तिक्त
• विपाक : कटु
• वीर्य : उष्ण
• मूल स्थान : भारत
उपलब्धता / आढळण्याचे ठिकाण
पश्चिम व दक्षिण एशिया खंडात भारत व शेजारील देशांमध्ये मुख्यतः ओवा ही वनस्पती आढळते.
• भारत देशात राजस्थान, महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश या राज्यांत ओव्याचे उत्पादन शेतीतून घेतले जाते.
ओवा फुले व फळे
• गुणधर्म : पाचक, तिक्त, आंबट, कडवट, उष्ण वीर्ययुक्त, तीक्ष्ण व लघु गुणधर्म असलेला ओवा आहे.
• ओवा ही एक रोपवर्गीय वनस्पती आहे. शेतात तिचे उत्पादन विशेषतः हिवाळा ऋतूत घेतले जाते.
याची पाने सगुणा वनस्पतीच्या पानांसारखी, छोटी, खरखरीत व गडद हिरवट रंगाची असतात.
• लागवडीनंतर दोन महिन्यांनी फुले येतात व फळधारणा होते.
फळांचा रंग विटकरी असून ती अतिशय लहान, तिळाच्या दाण्यासारखी असतात. पक्व झाल्यावर हाताने रगडून मळणी केली जाते.
ओवा वनस्पतीचे औषधी उपयोग
• ओवा तिखट व कडवट असल्यामुळे आणि शरीरास उपयुक्त असल्याने औषध म्हणून वापरला जातो.
• वारंवार उचकी लागणे, पोटात गॅस होणे, छातीत दुखणे असल्यास ओवा हातावर चोळून खाल्ल्यास आराम मिळतो.
• तोंडाला दुर्गंधी येत असल्यास जेवणानंतर ओवा व बडीशेप समप्रमाणात सेवन करावे.
• पोटात गॅस मुळे दुखत असल्यास ओव्याचे बी चोळून खावे व पाणी प्यावे. त्वरित आराम मिळतो.
• पोटातील जंत असल्यास काळ्या मिठासोबत ओवा सेवन फायदेशीर ठरते.
• गर्भवती महिलांनी ओव्याचे बी सेवन केल्यास अशक्तपणा व हाडांची कमजोरी कमी होण्यास मदत होते.
• डोकेदुखी असल्यास ओव्याचे चूर्ण खोबरेल तेलात गरम करून कपाळाला लावल्यास आराम मिळतो.
• ओवा व सैंधव मीठ नियमित सेवन केल्यास हृदयविकार कमी होण्यास मदत होते.
• खोकल्यासाठी ओव्याच्या पानांचा रस, थोडासा लिंबाचा रस व चिमूटभर सैंधव मीठ घेणे उपयुक्त आहे.
• कानदुखी असल्यास ओवा घालून तयार केलेले तेल कानात दोन थेंब टाकावे.
• ओवा गॅस्ट्रो विकारात लाभदायक आहे.
• सर्दी-खोकल्यात ओव्याची पाने पाण्यात उकळून, थंड झाल्यावर मध मिसळून सेवन करावे.
• शरीराची अशक्तता कमी करण्यासाठी ओवा व तुळशीच्या पानांचा काढा करून त्यात लिंबाचा रस मिसळून प्यावा.
• ओव्याचे अतिसेवन केल्यास पित्त वाढू शकते.
• ओवा शुक्रधातू कमी करतो.
• आचार्य चरकांनुसार ओवा शूलनाशक आहे.
• सांधेदुखीत ओव्याची पूड दुखणाऱ्या भागावर लावून गरम शेक दिल्यास आराम मिळतो.
• सर्दी, खोकला, उचकी, दमा यावर ओवा गुणकारी आहे.
• ओव्याची बीडी किंवा सिगारेट करून ओढतात.
• मासिक पाळी वेळेवर न येत असल्यास ओवा सेवन उपयुक्त ठरते.
आहारातील वापर
• ओवा पराठे, चकली, खारी, तिखट शंकरपाळी, चटणी व इतर भारतीय पदार्थांमध्ये वापरतात.
• बेसन पिठाच्या पदार्थांमध्ये ओवा वापरल्यास पचन सुधारते व गॅस कमी होतो.
• वरील माहिती अनुभवी लोकांचे अनुभव, प्रसारमाध्यमे व आयुर्वेदिक ग्रंथांवर आधारित आहे.
• ओवा ही आहारातील औषधी वनस्पती असून अत्यंत लाभकारी आहे.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा
ही माहिती शैक्षणिक व सामान्य मार्गदर्शनासाठी आहे. कृपया वैद्यकीय सल्ल्यासाठी तज्ञांचा सल्ला घ्या.