मुरुडशेंग/मरूडफली/ Indian skru tree
• मराठी नाव : मुरुडशेंग.
• हिंदी नाव : मरूडफली.
• संस्कृत नाव : आवर्तनी.
• इंग्रजी भाषेत नाव : Indian skru tree .
• वनस्पती रचना :
ही एक झुडुपवर्गीय वनस्पती असून ही भारतात सर्वत्र आढळते. नदीच्या, ओढ्याच्या काठी या वनस्पतीचा आढळ असतो.
• उंची :
सर्वसाधारण ५ ते ६ मीटर उंचीची ही वनस्पती आहे.
• पाने :
या झाडाची पाने धामण झाडासारखी असून पसरट हिरव्या रंगाची असतात. आकार मध्यम असतो.
• फुले :
या झाडाची फुले पिवळ्या रंगाची काही तांबडी झाक असलेली खालील बाजूस फिकट टोपी असते.
• फळे :
एखाद्या स्क्रू सारखी मुरड असलेल्या शेंगा लागतात. एखाद्या दोरीला पीळ दिल्यासारख्या यामध्ये बिया असतात. त्यांपासून पुनरुत्पादन होते.
• औषधात वापर :
या झाडाची पाने, साल , शेंगा औषधात वापरल्या जातात.
• शेंगेत व अवयवात असणारे घटक :
आयर्न, कार्बोहायड्रेट, प्रोटीन, फॉस्फरस, कॅल्शियम व सेल्युलोज हे घटक असतात.
• मुरूडशेंगेचा औषधी उपयोग :
• लहान मुलांना घातल्या जाणाऱ्या घुट्टीत याचा वापर होतो.
• पोटात जंत झाले असतील, पोटशूळ असेल, पोटात दुखत असेल. तर मुरुडशेंग पावडर एक चमचा घ्या आराम मिळेल. पोटातील जंत मारून मलाद्वारे बाहेर फेकण्याचे काम करते.
• शरीरात उष्णता वाढून संडासला साफ होत नसेल, मूळव्याध उमटलेले असेल. तर मुरुडशेंग पावडर एक चमचा सकाळी उपाशीपोटी व रात्री जेवणानंतर घेतल्यास पोट साफ होते. मूळव्याध बरी होऊ लागते. तसेच गुदद्वाराशी थोडासा पावडरीचा लेप लावावा भगभग कमी होऊन आराम मिळतो.
• कान दुखत असेल तर मुरडशेंग बिया अर्धा चमचा घेऊन बारीक कुटा आणि तीन चार चमचे खोबरेल तेलात टाकून ते उकळून थंड करा. आणि कानात दोन, दोन थेंब घाला आराम वाटेल. किंवा मुरुडशेंग पाने घेऊन चेचून त्याचा रस वस्त्रगाळ करुन काढा. व त्याचे थेंब कानात टाकल्यास आराम मिळतो.
• पोटात मुरडा मारत असेल. वारंवार शौचास होत असेल. तर मुरुडशेंग पावडर पाव चमचा एक ग्लास पाण्यात टाकून घ्या फायदा होईल.
• लहान मुलांना जास्त जंत झाल्यास, लाळ वाढते. मुले सारखी कचकच करू लागतात. दचकून उठतात. तेव्हा एक मुरुडशेंग ठेचून पाण्यात टाका व पाणी उकळून काढा करून लहान बाळाला पाजल्यास जंत बाहेर मरून संडासद्वारे पडतात. बाळाला आराम मिळतो.
• जुलाब होत असतील तर दोन ग्रॅम मुरुडशेंग पावडर व दोन ग्रॅम इंद्रजव पावडर पाण्यासोबत खाल्यास जुलाब थांबतात. पोटातील कीड मरून संडासद्वारे बाहेर जाते.
• अपचन , गॅस झाल्यास २ ते ३ ग्रॅम मुरडशेंग पावडर चिमूटभर सेंधव मीठ टाकून खा आराम मिळेल.
• शरीरावर जखम झाल्यास. फोड उठून झालेल्या जखमा, शरीरावर किस्तूड, कराट उठल्यास अशा जखमेवर मुरडशेंग वनस्पतीची कोवळी पाने चेचून बांधल्यास जखम बरी होण्यास मदत होते.
• ताप उतरण्यासाठी मुरुडशेंग एक ग्रॅम व कडू चिरायत एक ग्रॅम एकत्रित खाल्यास ताप उतरतो.
• नायटा , गजकर्ण, त्वचा विकारावर पाने चेचून लावतात.
• मधुमेह रोगात जेवणाआधी मुरडशेंग पावडर अर्धा चमचा घेतल्यास जेवणानंतर साखर वाढत नाही. नियंत्रणात असते. पण आहार नियमित हवा. तसेच साल व मुळांचा काढा देखील उपयुक्त आहे.
• बाळंत झाल्यानंतर स्त्रियांनी मुरुडशेंग पावडर नियमित खाल्यास रक्त, कॅल्शियम वाढण्यासाठी मदत होते.
👉 आपल्याकडे जर मुरुडशेंग ही वनस्पती औषधी उपलब्ध नसेल. व तिच्याविषयी औषधे पहायची किंवा खरेदी करायची असेल. तर खालील वेबसाईटवर जाऊन पाहू शकता किंवा खरेदी करू शकता
• दक्षता :
मुरुडशेंग खाल्याने त्याचे साइड इफेक्ट होत नाहीत. ते एक अन्नच आहे. पण घेताना पारखून घ्यावी. तसेच आयुर्वेदिक डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घेतल्यास चांगले असते.
• अशी आहे मुरुडशेंग/मरूडफली/ Indian skru tree विषयी आयुर्वेदिक माहिती
